اروپا و چالش مراکز داده هوش مصنوعی
اروپا در سالهای اخیر تلاشهای گستردهای را برای دستیابی به استقلال فناوری و توسعه هوش مصنوعی بومی آغاز کرده است. این هدف با افزایش محدودیتهای دسترسی به مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی در آمریکا، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در شرایطی که کشورهای اروپایی بیش از گذشته بر مفهوم حاکمیت دیجیتال و کاهش وابستگی به شرکتهای فناوری خارجی تأکید میکنند، توسعه زیرساختهای لازم برای اجرای مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی به یک اولویت مهم تبدیل شده است.
با این حال، یک بررسی جدید از شرکت Onnec نشان میدهد که اروپا ممکن است در مسیر تحقق این هدف با یک مانع اساسی روبهرو شود؛ مشکلی که نه به توسعه نرمافزار، بلکه به زیرساختهای فیزیکی مانند مراکز داده، انرژی و ظرفیت پردازشی مربوط است.
چرا زیرساختهای فعلی اروپا برای هوش مصنوعی کافی نیست؟
مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی برای آموزش و اجرا به قدرت پردازشی بسیار زیادی نیاز دارند. این پردازشها در مراکز دادهای انجام میشوند که باید به منابع انرژی پایدار، تجهیزات تخصصی و شبکههای ارتباطی قدرتمند مجهز باشند.
بر اساس تحلیل Onnec، جاهطلبی اروپا برای ساخت یک اکوسیستم مستقل هوش مصنوعی تنها با توسعه الگوریتمها و نرمافزارها محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند ایجاد زیرساختهایی است که بتوانند حجم عظیم پردازش مورد نیاز این فناوری را پشتیبانی کنند.
محدودیتهای احتمالی در ساخت مراکز داده جدید، کمبود انرژی و مشکلات اجرایی ممکن است سرعت حرکت اروپا به سمت استقلال هوش مصنوعی را کاهش دهد.
افزایش تقاضا برای رایانش ابری مستقل در اروپا
محدود شدن دسترسی به برخی فناوریهای پیشرفته آمریکایی باعث شده شرکتهای اروپایی بیش از گذشته به سمت توسعه رایانش ابری مستقل حرکت کنند.
رایانش ابری مستقل به زیرساختهایی گفته میشود که کنترل دادهها، پردازشها و خدمات ابری را در داخل یک منطقه یا تحت قوانین همان منطقه حفظ میکنند.
این موضوع برای اروپا تنها یک مسئله سیاسی نیست، بلکه به یک فرصت اقتصادی نیز تبدیل شده است. بسیاری از شرکتها تلاش میکنند خدمات ابری و هوش مصنوعی خود را بدون وابستگی کامل به ارائهدهندگان خارجی توسعه دهند.
آمار Onnec درباره آینده رایانش ابری مستقل
بر اساس تحقیق شرکت Onnec، انتظار فعالان صنعت نسبت به رشد رایانش ابری مستقل در اروپا افزایش یافته است.
این بررسی نشان میدهد:
- ۷۴ درصد از اپراتورهای مراکز داده معتقدند رایانش ابری مستقل طی سه سال آینده فرصت قابلتوجهی برای شرکتهای اروپایی ایجاد خواهد کرد.
این تحقیق با مشارکت ۳۰۰ مدیر و تصمیمگیرنده ارشد انجام شده است که شامل فعالان حوزه مراکز داده در بریتانیا، ایرلند و کشورهای منطقه نوردیک بودهاند.
شرکتکنندگان این نظرسنجی در طراحی، مدیریت یا بهرهبرداری از مراکز داده فعالیت داشتهاند و دیدگاه آنها نشان میدهد تقاضا برای زیرساختهای هوش مصنوعی و خدمات ابری مستقل در حال افزایش است.
رشد سرمایهگذاری اروپا در زیرساختهای هوش مصنوعی
نشانههای افزایش تقاضا برای این زیرساختها در پیشبینیهای بازار نیز دیده میشود.
شرکت تحقیقاتی Gartner اعلام کرده است که هزینه اروپا برای زیرساختهای ابری مستقل بهعنوان سرویس (Sovereign Infrastructure-as-a-Service) در سال ۲۰۲۶ میتواند حدود ۸۳ درصد افزایش پیدا کند.
بر اساس این پیشبینی، ارزش این بازار از حدود ۶.۹ میلیارد دلار به ۱۲.۶ میلیارد دلار خواهد رسید.
همچنین اتحادیه اروپا برنامههایی برای افزایش ظرفیت مراکز داده و توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی در نظر گرفته است. هدف این برنامهها، ایجاد ظرفیت پردازشی بیشتر برای آموزش و اجرای مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی است.
سرمایهگذاری اتحادیه اروپا برای توسعه مراکز داده
اتحادیه اروپا نیز اقدامات عملی برای تقویت زیرساختهای دیجیتال خود آغاز کرده است.
در ماه آوریل، کمیسیون اروپا قراردادی به ارزش ۱۸۰ میلیون یورو با چهار ارائهدهنده اروپایی امضا کرد تا سازمانهای وابسته به اتحادیه اروپا بتوانند از خدمات ابری مستقل استفاده کنند.
این اقدام نشان میدهد بروکسل تلاش دارد حمایت از استقلال فناوری را از سطح سیاستگذاری فراتر برده و به پروژههای اجرایی تبدیل کند.
چالشهای اصلی توسعه زیرساخت هوش مصنوعی اروپا
با وجود افزایش سرمایهگذاریها، شرکت Onnec معتقد است بزرگترین مشکل در مرحله اجرا قرار دارد.
اپراتورهای مراکز داده مهمترین موانع توسعه این زیرساختها را موارد زیر اعلام کردهاند:
کمبود انرژی و محدودیت تأمین برق
مراکز داده هوش مصنوعی مصرف انرژی بسیار بالایی دارند. افزایش تعداد این مراکز نیازمند توسعه شبکه برق و تأمین منابع انرژی پایدار است.
در بسیاری از مناطق اروپا، ظرفیت شبکه برق برای پاسخگویی به رشد سریع تقاضا کافی نیست.
مشکلات دریافت مجوز و افزایش هزینه ساخت
فرآیند دریافت مجوز برای ساخت مراکز داده جدید در برخی کشورهای اروپایی زمانبر است. علاوه بر این، افزایش هزینه تجهیزات و ساختوساز نیز اجرای پروژهها را دشوارتر کرده است.
کمبود نیروی متخصص
توسعه مراکز داده پیشرفته نیازمند مهندسان و متخصصانی در حوزههایی مانند زیرساخت ابری، شبکه، انرژی و هوش مصنوعی است.
کمبود نیروی متخصص میتواند یکی از عوامل محدودکننده سرعت رشد این صنعت باشد.
مشکلات زنجیره تأمین تجهیزات
تأمین تجهیزات تخصصی مانند سختافزارهای پردازشی پیشرفته، سیستمهای خنککننده و تجهیزات شبکه نیز یکی دیگر از چالشهای مهم اروپا محسوب میشود.
ارتقای مراکز داده موجود؛ راهکاری ضروری برای اروپا
به گفته کارشناسان Onnec، اروپا نمیتواند تنها با ساخت مراکز داده جدید به اهداف خود برسد.
مت سالتر، مدیر جهانی مراکز داده در Onnec، معتقد است استفاده بهتر از زیرساختهای موجود اهمیت زیادی دارد.
او اعلام کرده است که حاکمیت دیجیتال دیگر فقط یک موضوع سیاسی نیست، بلکه یک چالش واقعی زیرساختی محسوب میشود.
به گفته او، رایانش ابری مستقل و هوش مصنوعی پیشرفته تنها زمانی امکانپذیر خواهند بود که زیرساختهای لازم بتوانند در مقیاس گسترده توسعه پیدا کنند.
با این حال، ارتقای مراکز داده فعال نیز کار سادهای نیست. این مراکز معمولاً نمیتوانند برای مدت طولانی متوقف شوند، زیرا بسیاری از خدمات حیاتی به آنها وابسته هستند.
بنابراین، بازسازی و افزایش ظرفیت آنها نیازمند برنامهریزی دقیق و اجرای مرحلهای است.
آینده هوش مصنوعی مستقل اروپا به زیرساختها وابسته است
تلاش اروپا برای کاهش وابستگی به فناوریهای خارجی در چارچوب سیاستهای گستردهتر این اتحادیه برای تقویت حاکمیت دیجیتال انجام میشود.
با این حال، موفقیت این برنامه تنها به تصمیمهای سیاسی وابسته نیست. اروپا باید بتواند همزمان ظرفیت مراکز داده را افزایش دهد، انرژی مورد نیاز را تأمین کند، شبکههای ارتباطی را توسعه دهد و نیروی متخصص کافی تربیت کند.
آیا اروپا میتواند رؤیای هوش مصنوعی مستقل را محقق کند؟
اروپا عزم جدی برای توسعه هوش مصنوعی مستقل و کاهش وابستگی به زیرساختهای خارجی دارد، اما مسیر رسیدن به این هدف با چالشهای بزرگی روبهرو است.
محدودیت مراکز داده، کمبود انرژی، هزینههای بالا و کمبود متخصصان میتوانند سرعت این تحول را کاهش دهند.
به نظر میرسد آینده هوش مصنوعی مستقل اروپا نهتنها به پیشرفت فناوری، بلکه به توانایی این قاره در ساخت و مدیریت زیرساختهای قدرتمند وابسته خواهد بود.